Πυθαγόρας
Κύριο χαρακτηριστικό της αρχαίας Ελληνικής θρησκείας, όπως αυτή αναπτύχτηκε μέσα από τα δύο αριστουργηματικά έπη του Ομήρου την «Ιλιάδα» και την «Οδύσσεια» και από τον Ησίοδο με την «Θεογονία» του είναι ο ανθρωπομορφισμός. Να παρουσιάζονται δηλαδή οι Θεοί με πάθη και ενέργειες ανθρώπινες που βέβαια μόνο σε Θεούς δεν ταιριάζουν και έτσι ο άνθρωπος να γίνεται παιχνίδι στα χέρια και τα πάθη των Θεών.
Στην Ομηρική ποίηση επίσης, δεν υφίσταται η πίστη στην μετά θάνατον προσωπική ζωή. Η ψυχή υπάρχει μόνο όταν είναι συνδεδεμένη με το σώμα. Άπαξ και αποχωριστεί από αυτό κατέρχεται ως σκιά εις τον Άδη και λαμβάνει ξανά ζωή και κίνηση όταν πιει αίμα. Δεν είναι λοιπόν η ψυχή ο φορέας της ζωής αλλά το αίμα.
Συνεπώς στα πλαίσια του ανθρωπομορφισμού – όπου γίνεται η υπερτίμηση του σώματος – δεν υπάρχει χώρος για κανένα είδους μυστικισμό στον οποίο υπερέχει η ψυχή λόγω συγγένειας με το θείο.
Οι νηπιώδεις αυτές θρησκευτικές αντιλήψεις τινάζονται στον αέρα από τους Ίωνες φιλοσόφους, αν και δεν απορρίπτουν όλοι από αυτούς την θρησκεία και τον Θεό αλλά προσπαθούν να την αποκαθάρουν.
Και τότε γεννιέται ο μυστικισμός από τις μεγάλες μορφές του Πυθαγόρα, Πλάτωνα και Πλωτίνου. Πρόδρομος βέβαια όλων αυτών ο Ορφισμός που αποδίδεται στο μυθικό πρόσωπο του Ορφέα.









