Διαβάστε το καινούργιο μας άρθρο του συνεργάτη μας Ευθύμιου Ζουλιανίτη: Αντί – Τριαδική υστερία της «Σκοπιάς» - Διάλογος διεξάγεται στο άρθρο "Μαχόμενη Ορθοδοξία και Μάρτυρες του Ιεχωβά"

02 Νοε 2009

Αντί – Τριαδική υστερία της «Σκοπιάς»

Του συνεργάτη μας και εκδότη της εφημερίδας «Μαχόμενη Ορθοδοξία», Ευθύμιου Ζουλιανίτη

Η φιλοξενία του Αβραάμ, Προτύπωση του Τριαδικού Θεού στην Παλαιά Διαθήκη

Όλος ο Χριστιανικός κόσμος, από τα πρώτα χρόνια των Αγίων Αποστόλων και μαθητών του Ιησού Χριστού ίσα με σήμερα, πιστεύει στον Ένα Αληθινό Θεό που αποτελείται από τρία Πρόσωπα – ξεχωριστές υποστάσεις.
Τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα.
Η διδασκαλία αυτή της Εκκλησίας του Ιησού Χριστού δεν είναι αυθαίρετη αλλά Αγιαγραφικώς τεκμηριωμένη, όπως θα δούμε στη συνέχεια με πολλά χωρία της Αγίας Γραφής, Παλαιάς και Καινής Διαθήκης.
Η φυλλαδική – incorporation – Ανώνυμη Εταιρία «Σκοπιά» που την ίδρυσε για καθαρά εμπορικούς σκοπούς ο έμπορος Κάρολος Ρώσσελ, έπρεπε να διαφοροποιηθεί από τη γραμμή αυτή της Χριστιανικής Εκκλησίας ώστε …. το «εμπόρευμα» του, σχετικά με τον Τριαδικό Θεό, να έχει την αποκλειστικότητα στην «αγορά» των λαών και των θρησκειών.
Έτσι αποφάσισε να …. ψαλιδίσει τον υπάρχοντα – Τριαδικό – Θεό, να αλλοιώσει τα σχετικά χωρία της Αγίας Γραφής που αναφέρονται σ’ Αυτόν, προκειμένου να παρουσιάσει έναν άλλο Θεό, διαφορετικό από Εκείνον που αποκάλυψε ο ίδιος ο Χριστός και τον δίδαξαν οι Άγιοι Απόστολοι, και τον οποίον διδάσκει μέχρι σήμερα η Εκκλησία Του.
Θέλει η «Σκοπιά» του Μπρούκλιν (Brooklyn), ένα Θεό μονοπρόσωπο που να μοιάζει με τον Θεό του Ισλάμ και ένα Θεό που λανθασμένα πίστευαν – και ακόμη πιστεύουν – οι Ιουδαίοι.
Πήρε λοιπόν ο έμπορος Κάρολος Ρώσσελ ένα … ψαλίδι και μέσω της «Σκοπιάς», άρχισε το ξήλωμα και είπε: Αφού ο Θεός είναι Ένας, άρα πρέπει να αποτελείται και από Ένα πρόσωπο. Εν προκειμένω εφάρμοσε τη λογική του Καραγκιόζη που λέει, ότι εφόσον η «Κυβέρνηση» είναι μία, πρέπει να αποτελείται από ένα πρόσωπο ή εφόσον η οικογένεια είναι μία – στον ενικό δηλαδή αριθμό – θα πρέπει να αποτελείται ομοίως από ένα πρόσωπο κ.λ.π κ.λ.π !
Έκαναν λοιπόν ένα μονοπρόσωπο Θεό και αυθαίρετα τον ονόμασαν Ιεχωβά. Την βάπτιση την έκανε ο διάδοχος του Ρώσσελ, ο δικαστής Ρόδερφορντ την 1 – 9 – 1931 και από τότε η Ανώνυμος Εμπορική και φυλλαδική Εταιρία – incorporation –, από «Σπουδαστές της Γραφής» πήρε νέα επωνυμία «Μάρτυρες του Ιεχωβά».
Η «Σκοπιά» βρέθηκε στο δίλημμα, πώς να ξεπεράσει την Αγιογραφική μαρτυρία ότι και ο Υιός και Λόγος του Θεού είναι ο Σαβαώθ της Παλαιάς Διαθήκης, Ησαΐα 6:3, είναι Θεός Ιωάννη 1:1, είναι Κύριος ο Θεός ο Παντοκράτωρ Αποκάλυψη 4:8, είναι ο ων και ο ην και ο ερχόμενος Αποκάλυψη 4:8, είναι ο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης 1 Κορινθίους 10:9 σε συσχετισμό με Έξοδος 17:2 – 7 και Ψαλμοί 77/78:18 – 19. Σ’ αυτή την αναπόδραστη πίεση και ανάγκη, η Σκοπιά αναγκάστηκε να δεχτεί στη Μετάφραση Νέου Κόσμου (ΜΝΚ) δηλ. στη δικιά της Καινή Διαθήκη, ότι ο Χριστός είναι ο Ιεχωβά του 1 Κορινθίους 10:9.
Ωστόσο, η «Σκοπιά» επιμένει πως ο Θεός δεν είναι Τριαδικός. Και διδάσκει στο βιβλίο της «Έστω ο Θεός αληθής» σελίδα 108, ότι δήθεν «αποτελεί μια από τις προσπάθειες του Σατανά να εμποδίσει τους θεοσεβείς ανθρώπους να μάθουν την αλήθεια για τον Ιεχωβά». Ομοίως στα βιβλία της «Γραφικαί Μελέται» Τόμος Ε΄ σελίδες 65, 73 και «Απελευθέρωση» σελίδες 203,216, διατείνεται πως «η θεωρία περί της Αγίας Τριάδας είναι ένα κατασκεύασμα μυστηριώδες των σκοτεινών αιώνων, η οποία επεβλήθη δια της βίας επί του κόσμου, πλην όμως ουδεμία Γραφική βάση έχει, τουναντίον καταπολεμείται υπό των Γραφών από της Γενέσεως μέχρι και της Αποκαλύψεως».
Βέβαια η Αγία Γραφή όχι μόνο δεν καταπολεμεί την ύπαρξη της Τριαδικότητας του Θεού, αλλά αντίθετα σαφέστατα και αναμφίβολα διδάσκει περί Αυτής, μάλιστα με πολλά χωρία τόσο στην Παλαιά όσο και στη Καινή Διαθήκη.

ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ
1. «Εν αρχή εποίησε ο Θεός τον ουρανό και τη Γη» Γένεσις 1:1. Εδώ πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα τη λέξη «ο Θεός». Είναι στον ενικό αλλά με πληθυντική έννοια. Τούτο προκύπτει από το γεγονός ότι στο εβραϊκό κείμενο του αντίστοιχου χωρίου, στη λέξη «ο Θεός» υπάρχει η αντίστοιχη εβραϊκή λέξη «Ελωχίμ». Η λέξη αυτή είναι πληθυντικός αριθμός της λέξης «Ελωά». Μεταφραζόμενη κατά γράμμα η λέξη «Ελωχίμ» σημαίνει ένας Θεός με πολλά πρόσωπα, δηλαδή «Θεοί». Ένα παράδειγμα για κατανόηση. Λέμε: «Το Α΄ Σωματείο αποφάσισε …». Το ρήμα «αποφάσισε» είναι στον ενικό αριθμό γιατί το Σωματείο είναι ένα. Όμως τα απαρτίζοντα του Σωματείου μέλη είναι πολλά.
2. «Και είπε ο Θεός ας φτιάξουμε άνθρωπο κατά την δικιά μας εικόνα …» Γένεσις 1:26. Το γεγονός της ύπαρξης πολλών προσώπων στην έννοια «Θεός», ενισχύεται και από το ρήμα «ποιήσωμεν» (φτιάξουμε), το οποίο αναφέρεται στον πληθυντικό αριθμό. Πρόκειται για συνεργασία των τριών προσώπων, του Τριαδικού δηλαδή Θεού στη δημιουργία του ανθρώπου ή όπως το ερμήνευσε η Εκκλησία του Χριστού: «ο Πατήρ δι’ Υιού εν Αγίω Πνεύματι». Έτσι ο Αδάμ έγινε όμοιος με ένα από τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας όπως προκύπτει από το παρακάτω χωρίο:
3. «Και είπε ο Θεός, τώρα ο Αδάμ έγινε σαν ένας από εμάς». Γένεσις 3:22. Το χωρίο αυτό μας διδάσκει δύο πράγματα. Αφ’ ενός μεν ότι στην έννοια «Θεός» υπάρχουν πρόσωπα περισσότερα του ενός, αφ’ ετέρου ότι ο Αδάμ, ως κατ’ εικόνα του Θεού, έχει γίνει να μοιάζει με ένα από τα – τρία – πρόσωπα του Θεού («σαν ένας από εμάς»). Με ποιο πρόσωπο λοιπόν, μπορεί να μοιάζει ο Αδάμ; Σαφώς προκύπτει ότι ο Αδάμ μοιάζει με το καθένα πρόσωπο της θεότητας ξεχωριστά. Αν όμως υπήρχε διαφορά στην ουσία και τη φύση των προσώπων της θεότητας, τότε ο λόγος του Θεού θα περιόριζε την ομοιότητα του με τα υπόλοιπα πρόσωπα, σε περίπτωση δηλαδή που το πρόσωπο της ομοιότητας του Αδάμ ήταν διαφορετικής ουσίας και φύσεως από τα άλλα.
Και εύλογα γεννάται το ερώτημα: πόσα πρόσωπα υπάρχουν στην έννοια «Θεός» ή «Ελωχίμ» του εβραϊκού κειμένου που σημαίνει «Θεοί»; Το αμέσως επόμενο χωρίο δίνει σαφή και κατηγορηματική απάντηση:
4. «Εμφανίσθηκε δε σ’ αυτόν ο Θεός κοντά στη Δρυ Μαμβρή ….. και σήκωσε τα μάτια του (ο Αβραάμ) και είδε, και να τρεις άνδρες στέκονταν μπροστά του …. Και τους προσκύνησε …. και είπε, Κύριε …» Γένεσις 18:1 – 3.
Τα τρία χωρία, του ως άνω κεφαλαίου μας διδάσκουν ότι, Εκείνος που φανερώθηκε στον Αβραάμ ήταν ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης ο επονομαζόμενος και Ελοχίμ, Σαβαώθ, Αδονάι, Γιαχβέ και πάμπολλα άλλα ονόματα, όχι όμως με την υπέρλαμπρη και άϋλη μορφή του και παρουσία, διότι «τον Θεό κανείς δεν τον έχει δει ποτέ» Ιωάννης 1:18, αλλά φανερώθηκε με τις τρεις υποστάσεις – πρόσωπα – ως τρεις άνδρες. Το δε αξιοσημείωτο είναι ότι ο Αβραάμ τους προσκύνησε και τους προσφώνησε με την ενική λέξη «Κύριε» και όχι με την πληθυντική λέξη «Κύριοι», ως θα όφειλε!
Τόσο η προσκύνηση όσο και η προσφώνηση υποδηλώνουν τον «Ένα Θεό με τα τρία πρόσωπα.» Να λοιπόν η Τριαδικότητα του Θεού, την οποία η Εκκλησία του Χριστού απεικονίζει ως την φιλοξενία του Αβραάμ.
Την ανωτέρω ορθότατη εξήγηση και ερμηνεία της παρουσίας του η Τριαδικού Θεού στον Αβραάμ, ενισχύει και η αναφορά του Πρωτομάρτυρα Στέφανου που περιγράφει ο Λουκάς:
5. «… Άνδρες αδελφοί και πατέρες, ακούσατε, ο Θεός της δόξας φανερώθηκε στον πατέρα μας Αβραάμ ο οποίος βρίσκονταν στη Μεσοποταμία …» Πράξεις των Αποστόλων 7:2.

ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ
Η Τριαδικότητα του Θεού, αν με τύπους και σκιές, με υπονοούμενα και ασάφειες εμφανίζεται στην Παλαιά Διαθήκη, δεν συμβαίνει το ίδιο στην Καινή Διαθήκη. Εδώ ο λόγος του Θεού είναι σαφής, κατηγορηματικός, περιεκτικός, και δηλωτικός της Αλήθειας. Είναι δηλαδή αποκαλυπτικός.
Μετά την Ανάστασή Του ο Χριστός δίδαξε στους μαθητές Του και τους είπε:
6. «Πηγαίνετε και κάνετε μαθητές όλα τα έθνη, βαπτίζοντας αυτούς στο Όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» Ματθαίος 29:19.
Στην ανωτέρω αποκάλυψη του Χριστού βλέπουμε ο Θεός (= Γιαχβέ = ο ων = ο υπάρχων = ΓΧΒΓ = Σαβαώθ = Αδονάι = Κύριος Θεός Παντοκράτωρ) έχει ένα ΟΝΟΜΑ με τρία πρόσωπα. Το Τριαδικό αυτό όνομα είναι «αναλλοίωτο» Μαλαχίας 3:6 και Ιακώβου 1:17. Δεν είναι τρία ονόματα αλλά ΕΝΑ. Είναι το ευλογημένο ΟΝΟΜΑ του Τριαδικού Θεού. Είναι του «Γιαχβέ» Έξοδος 3:16. Αυτό το Τριαδικό όνομα ύμνησαν οι άγγελοι στο όραμα του Ησαΐα λέγοντας: «Άγιος, άγιος, άγιος, Κύριος Σαβαώθ» Ησαΐας 6:3. Αυτό το όνομα υμνεί, ευλογεί, δοξάζει και λατρεύει η Εκκλησία του Χριστού από τότε που ιδρύθηκε.
Εξαίρεση του κανόνα αυτού αποτελεί η «Σκοπιά» του Μπρούκλιν (Brooklyn) η οποία «κομματιάζει» το Όνομα αυτό και λέει ότι το Όνομα του Θεού έχει:
α) τον Πατέρα που είναι Θεός
β) τον Υιό που είναι κτίσμα του Θεού και
γ) το Άγιο Πνεύμα το οποίο δεν είναι πρόσωπο αλλά δύναμη του Θεού!
Έτσι η «Σκοπιά» … κατασκεύασε με την φαντασία των «ψευδομαρτύρων» ένα Θεό αγνώριστο, ξένο και Αγιογραφικώς ανύπαρκτο. Είπε δηλαδή: Θεός + κτίσμα + ανυπαρξία προσώπου = το Όνομα που αποκάλυψε ο Χριστός να βαφτιζόμαστε! Παραλογισμός σατανικής επινόησης! …
7. Τα τρία πρόσωπα του Θεού εμφανίστηκαν στην Καινή Διαθήκη σε πολλές περιπτώσεις. Μία από αυτές είναι κατά τη βάπτιση του Χριστού Λουκάς 3:21 – 22. Αυτά είναι:
α) Ο Ιησούς που βαπτίζεται στον Ιορδάνη.
β) Το Άγιο Πνεύμα με μορφή περιστεράς και
γ) Ο Πατήρ που ομιλεί και ακούγεται.
Και τα τρία αυτά πρόσωπα αποτελούν το Τριαδικό όνομα του Θεού
8. « Η χάρις του Κυρίου Ιησού Χριστού και η αγάπη του Θεού και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος μετά πάντων υμών» 2 Κορινθίους 13:13. Και τα τρία αυτά πρόσωπα αποτελούν το Ένα και μοναδικό Όνομα του Γιαχβέ, του Ελοχίμ, του Αδονάι, του Τριαδικού Θεού
9. «Κατά την πρόγνωση του Θεού Πατρός, εν αγιασμώ Πνεύματος, εις υπακοή και ραντισμό του αίματος του Ιησού Χριστού» 1 Πέτρου 1:2. Έχουμε δηλαδή:
α) Ο Πατήρ είναι Θεός
β) Ο Υιός είναι Θεός 1 Ιωάννου 5:20, 1 Τιμόθεου 3:16, Ρωμαίους 14:12 κ.λ.π
γ) Το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός Πράξεις των Αποστόλων 5:3 – 4
Δεν είναι τρείς Θεοί αλλά Ένας, ο Ελωχίμ Γένεσις 1:1
Σημασία της λέξης Ελωΐμ ή Ελωχίμ (אלהים) : Είναι πληθυντικός αριθμός της εβραϊκής λέξης Ελωά. Σημαίνει Θεός με πολλά πρόσωπα. Υποδηλώνει το Τριαδικό Θεό και απαντάται στην Παλαιά Διαθήκη 2530 φορές στο εβραϊκό κείμενο. Μεταφράστηκε όμως με τη λέξη Θεός από τους εβδομήκοντα (Ο΄) – 72 για την ακρίβεια – Ελληνομαθείς λόγιους Ιουδαίους.

17 Οκτ 2009

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΔΟΥΛΕΙΑ

Του συνεργάτη μας Θεόδωρου Γ. Β.


ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ

ίναι ιδιαίτερη τιμή για μένα αλλά και μεγάλη ευθύνη, το γεγονός ότι ο αγαπητός Χρήστος «Αντιαιρετικός», μου απηύθυνε την πρόσκληση να συντάξω ένα κείμενο περί της σχέσεως Εκκλησίας και δουλείας. Επειδή συνήθως απαντώ θετικά στις κλήσεις τις προσκλήσεις και τις προκλήσεις, οι οποίες έχουν να κάνουν με τον «λόγον» που πρέπει να δίνουμε «περί της εν ημίν ελπίδος», σπεύδω να χαράξω μερικές σκέψεις επί του θέματος με την προσδοκία να μην διαψεύσω τον καλέσαντά με, αλλά και τους αναγνώστες μου.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Ο τίτλος ο οποίος επελέγη για το συγκεκριμένο θέμα είναι: «Εκκλησία και δουλεία». Η επιλογή του όρου «Εκκλησία» και όχι «Χριστιανισμός», δεν έγινε εική και ως έτυχε, αλλά έχει την σημασία της. Δεν υπάρχει Χριστιανισμός, ως φιλοσοφική, ή πολιτική, ή κοινωνική θεωρία, όπως όλες οι θεωρίες ή όπως όλες οι θρησκείες που τελειώνουν σε – ισμός. Υπάρχει η «Μία Αγία Καθολική και Αποστολική Εκκλησία». Είμαστε Εκκλησία, και η Εκκλησία δεν είναι μια από τις θρησκείες, αλλά είναι «σώμα Χριστού», του οποίου σώματος εμείς αποτελούμε «μέλη εκ μέρους».
Η Εκκλησία είναι «στύλος και εδραίωμα της αληθείας» Επιστολή προς Τιμόθεο κεφάλαιο 3 στίχος 15, διότι είναι ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός που είναι «η οδός και η ζωή και η αλήθεια».
Πριν ξεκινήσει λοιπόν η διαπραγμάτευση του θέματος, επιβάλλεται να επισημανθεί επίσης, ότι η προσέγγιση οιουδήποτε θέματος πρέπει να γίνεται βάσει των ιστορικοπολιτικοκοινωνικών δεδομένων της εποχής περί της οποίας ο λόγος. Αν δεν ληφθούν αυτά σοβαρά υπόψιν τότε γίνεται ιστορικός αναχρονολογισμός και εξάγονται λανθασμένα συμπεράσματα, καθώς επιχειρείται η ερμηνεία μιας άλλης εποχής με τα σήμερον κρατούντα ήθη.
Ένα τρίτο τέλος, σημείο, που δεν πρέπει να διαλανθάνει της προσοχής, είναι ότι τα ιερά κείμενα της Αγίας Γραφής επιβάλλεται να εκλαμβάνονται στη συνάφεια τους και όχι αποκομμένα, αλλιώς δεν βγαίνει κανένα νόημα και γίνονται μεγάλες παρανοήσεις.

ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Οι ποικιλώνυμοι αρνηταί της πίστεως της εις Χριστόν Ιησούν, μεταξύ των άλλων κατηγοριών, τις οποίες προσάπτουν στην Εκκλησία, όπως για παράδειγμα, ότι είναι ιουδαϊκό δημιούργημα και ανθελληνική προπαγάνδα, την εγκαλούν επίσης και ως υποθάλπτουσα την δουλεία, μάλιστα δε, για να γίνουν πιο πειστικοί επιστρατεύουν και χωρία από τις επιστολές των Αγίων Αποστόλων, αλλά και τους Ιερούς Κανόνες, όπου υπάρχουν προτροπές προς τους δούλους να είναι πιστοί στους κυρίους τους. Βέβαια όλες αυτές οι παραπομπές από τα κείμενα της Καινής Διαθήκης ή από άλλα κείμενα της εκκλησιαστικής γραμματείας, γίνονται κατά τρόπον αποσπασματικό και σκοπό έχουν τον φτηνό εντυπωσιασμό και εν πολλοίς τον λαϊκισμό, που στις μέρες μας ευδοκιμεί.
Με όλα αυτά οι άγευστοι της ορθοδόξου πνευματικότητος άνθρωποι, καταλήγουν στο συμπέρασμα, ότι η Εκκλησία ευνόησε την δουλεία και δεν έκανε τίποτα για να ανασχέσει την πορεία της, αλλά μάλλον συνείργησε ώστε αυτή να εδραιωθεί.

ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΤΣΙ;

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα αν είναι έτσι, οφείλουμε εκ προοιμίου να υπογραμμίσουμε ότι ο Ιησούς Χριστός δεν ήρθε εις τον κόσμον για να φέρει μια κοινωνική ή μια εθνική επανάσταση. Είναι γνωστό ότι οσάκις οι συμπατριώτες του Εβραίοι θέλησαν να τον ανακηρύξουν άρχοντα και βασιλέα εκείνος αναχωρούσε εις τόπον έρημον. Επίσης όταν προσπάθησαν να τον εμπλέξουν στην διαμάχη που υπήρχε για το αν έπρεπε οι Εβραίοι να καταβάλουν τον φόρο στον Ρωμαίο Αυτοκράτορα απήντησε το γνωστό: «Απόδοτε ουν τα Καίσαρος Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ» Κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο κεφάλαιο 22 στίχος 21. Ενώπιον δε του Ποντίου Πιλάτου, όταν ερωτήθη αν είναι Βασιλεύς των Ιουδαίων είπε ότι «η βασιλεία η εμή ουκ εστίν εκ του κόσμου τούτου».

Ο Ιησούς δεν ήλθε εις το κόσμον για να αλλάξει το κοινωνικοπολιτικό τοπίο. Δεν ήλθε να για να επιβάλει την αλλαγή του status quo. Δεν ήλθε για να λύσει τις κοινωνικές ανισότητες. Δεν ήλθε για να ανατρέψει το πολιτικό ή το κοινωνικό κατεστημένο. Δεν ήλθε για να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια μεταβολή επί τα βελτίω όσον αφορά τα κοινωνικά δρώμενα. Όσοι έχουν την αίσθηση ή την εντύπωση, ότι ο Χριστός ήλθε εις τον κόσμον για όλα αυτά, κάνουν λάθος. Δεν κατανοούν την σημασία της παρουσίας του Χριστού αλλά και την αποστολή της Εκκλησίας.

ΓΙΑΤΙ ΗΛΘΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ;

Ήλθε λοιπόν ο Χριστός στον κόσμο, «δια να έχουμε ζωή και να την έχουμε άφθονη» Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο κεφάλαιο 10 στίχος 10. Ήλθε «ώστε καθένας που πιστεύει εις αυτόν να μη χαθεί αλλά να έχει ζωή αιώνια» Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο κεφάλαιο 3 στίχος 15. Ήλθε «για να λύσει τα έργα του διαβόλου». Ήλθε ως «το φως το αληθινόν, που φωτίζει κάθε άνθρωπο, που έρχεται εις τον κόσμον» Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο κεφάλαιο 1 στίχος 8. Ήλθε δια να φέρει μιαν πνευματικήν επανάστασιν κατά της αμαρτίας. Αυτό άλλωστε εννοούσε όταν έλεγε ο ίδιος: «Μη νομίσετε πως ήλθα να βάλω ειρήνη εις την γην. Δεν ήλθα να βάλω ειρήνη αλλά μαχαίρι» Κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο κεφάλαιο 10 στίχος 34. Επίσης λίγο πριν το εκούσιο πάθος του κάλεσε τους μαθητές του να πωλήσουν τα υπάρχοντα τους και να αγοράσουν «μάχαιραν», εκείνοι βέβαια δεν κατάλαβαν τι εννοούσε και απήντησαν ότι «να ορίστε δύο μαχαίρια» και ο Ιησούς βλέποντας ότι δεν αντελήφθησαν το νόημα των λόγων του, ξέκοψε την κουβέντα με την φράση: «αρκετά». Πνευματική λοιπόν η επανάσταση και ο πόλεμος που κηρύττει ο Χριστός, επανάσταση κατά της αμαρτίας. Αυτός είναι ο πνευματικός αγώνας που καλείται κάθε πιστός να διεξάγει.
Πριν αναληφθεί εξάλλου, ο Ιησούς αφ΄ ημών εις τους ουρανούς εξαπέστειλε τους μαθητές του λέγων: «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του αγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αυτούς να τηρούν όλα όσα σας διέταξα» Κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο κεφάλαιο 28 στίχοι 19 - 20.

Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Με αυτή την προοπτική λοιπόν κινήθηκαν οι Απόστολοι και η Εκκλησία. Διδάσκοντες περί της Βασιλείας του Θεού και πως αυτή θα βιωνόταν από τους πιστούς. Οι νουθεσίες των Αποστόλων σκοπόν είχαν την πνευματική πρόοδο των πιστών. Το πώς θα μπορούσαν τελικά να γίνουν «κοινωνοί θείας φύσεως» 1 Επιστολή Πέτρου. Για σκεφθείτε ο Απ. Παύλος, που ονομάστηκε ο Απόστολος των εθνών, σε κάθε πόλη που πήγαινε να ιδρύσει μια Εκκλησία, παράλληλα να ηγείτο του αγώνα κατά της δουλείας, κατά της φτώχειας κατά των κοινωνικών ανισοτήτων και όλα τα συναφή. Τελειώνει άραγε ένας τέτοιος αγώνας; Και αυτό μάλιστα να γίνεται σε κάθε πόλη που τότε ήταν μια μικρή κοινωνία αποκομμένη από τις άλλες πόλεις. Ή σκεφτείτε σε κάθε πόλη που ίδρυε Εκκλησία να έδινε εντολή οι πιστοί να πρωτοστατούν στους κοινωνικούς αγώνες. Και πότε όλα αυτά παρακαλώ; το 40 με 90 μ.Χ. σε με εποχή που τα ήθη της δεν είχαν καμία σχέση με αυτά που επικρατούν σήμερα. Σε μια εποχή που όλος ο κόσμος βρισκόταν κάτω από την κυριαρχία των Ρωμαίων, που παρέλκει να σημειωθεί ενταύθα πως πολιτευόταν και πως κατέπνιγαν στο αίμα αδιακρίτως τα πάντα, ως και την παραμικρή υπόνοια περί επαναστατικού κινήματος. Σκεφθείτε επίσης ότι σήμερα εν έτει 2009 ακόμη δεν έχουν επιλυθεί τα κοινωνικά προβλήματα, πόσο μάλλον τότε.
Αντιλαμβάνομαι βέβαια την ευκολία με την οποία ομιλούν σήμερα οι σύγχρονοι αρνηταί της πίστεως, της εις Χριστόν Ιησούν. Κάθονται αναπαυτικά στην πολυθρόνα τους, καπνίζουν το τσιγαράκι τους, πίνουν το καφεδάκι τους και μπροστά σε έναν υπολογιστή κάνουν εκ του ασφαλούς κριτική για το τι γράφει η Αγία Γραφή 2.500 χρόνια π.Χ. και προσπαθούν να τα καταλάβουν με τα σημερινά δεδομένα. Με το ποτάκι στο χέρι και την άνεση που τους εξασφαλίζει η παρούσα συγκυρία επικρίνουν την στάση των Αποστόλων, πριν από 2.000 χρόνια, χωρίς να βάζουν καν με το νου τους, το πόσο κοπίασαν οι Απόστολοι στην προσπάθειά τους να Ευαγγελίσουν τον κόσμο.

ΟΙ ΠΡΟΤΡΟΠΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

Οι Απόστολοι όμως, απευθύνονται σε όλους τους ανθρώπους. Απευθύνονται, σε πλουσίους σε πτωχούς, σε έγγαμους, σε άγαμους, σε παιδιά, σε γέροντες, σε δούλους. Δεν κάνουν διακρίσεις. Ζήτημα θα ετίθετο αν αποκλειόταν οι δούλοι, ή κάποιες άλλες κατηγορίες ανθρώπων από το προσκλητήριο των Αποστόλων. Το μήνυμα λοιπόν που δίνουν σε όλους είναι ότι πρέπει να γίνουν άγιοι. Αυτό λέει ξεκάθαρα ο Απ. Παύλος: «άγιοι γίνεσθε». Από την αγιότητα δεν αποκλείεται κανείς. Καλούνται όλοι να διαχειριστούν την κατάσταση στην οποία βρίσκονται, με τον καλύτερο τρόπο, ώστε να δώσουν βάση στα πνευματικά ζητήματα στο πως δηλαδή θα καταφέρουν να τελειωθούν, να ολοκληρωθούν και να φτάσουν «οι πάντες εις την ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του υιού του Θεού, εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 4 στίχος 13. Το μέγα ζητούμενο είναι να φτάσουν στην ομοίωση με τον Θεό ως προς την αγαθότητα και την δικαιοσύνη. Καλούνται με την προτροπή: «Να γίνεστε λοιπόν μιμηταί του Θεού σαν παιδιά αγαπητά. Να φέρεσθε με αγάπη όπως και ο Χριστός μας αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για μας, προσφορά και ευωδιάζουσα θυσία εις τον Θεό» Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 5 στίχοι 1 - 2. Γι αυτό ακριβώς νουθετεί ο Απ. Παύλος τους άνδρες να αγαπούν τις γυναίκες τους «σαν τα σώματά τους». Τις γυναίκες να υποτάσσονται στους άνδρες τους. Τα τέκνα να υπακούουν στους γονείς. Οι γονείς να μην παροργίζουν τα τέκνα. Οι δούλοι να υποτάσσονται στους κυρίους αυτών. Όμως αφού δίδει ο Απ. Παύλος αυτή την προτροπή προς τους δούλους λέει και το γιατί την δίδει: «Ξέρετε ότι ο καθένας, ό, τι καλό κάνει θα το πάρει πάλι από τον Κύριον, είτε δούλος είναι είτε ελεύθερος». Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 6 στίχος 8. Και βέβαια δεν αφήνει και τα αφεντικά των δούλων ασύδοτα αλλά και προς εκείνους απευθύνει τον λόγο και τους καλεί να είναι εντάξει απέναντι στους δούλους τους. Λέγει επί λέξει: «Και εσείς, οι κύριοι, να τους κάνετε τα ίδια, να αφήσετε την φοβέρα, διότι πρέπει να ξέρετε ότι και εσείς έχετε Κύριον εις τους ουρανούς και δεν υπάρχει εις αυτόν προσωποληψία» Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 6 στίχος 9.
Με όλα αυτά βλέπουμε πραγματικά ποιό είναι το νόημα των λόγων του Αποστόλου Παύλου, τους οποίους, όπως είπαμε, αποσπασματικά παρουσιάζουν οι αρνηταί της πίστεως. Καλόν είναι να διαβάσει κανείς ολόκληρα τα κεφάλαια 4, 5 και 6 της προς Εφεσίους επιστολής, ώστε να κατανοήσει πλήρως τι λέει ο Παύλος, ποιο είναι το νόημα των προτροπών του, διότι πρώτα καλεί τους πιστούς: Επίσης «να φέρεσθε αντάξια προς την κλήση, την οποία λάβατε, με πάσα ταπεινοφροσύνη και πραότητα, με υπομονή εις το να ανέχεσθε ο ένας τον άλλον με αγάπη, και να φροντίζετε να διατηρείτε την ενότητα του Πνεύματος δια του συνδέσμου της ειρήνης » Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 4 στίχοι 1 – 4, και έπειτα δίδει τις προτροπές. Και ναι μεν λέει στους δούλους να υπακούουν στους κυρίους τους, αλλά και στους κυρίους να είναι προσεκτικοί απέναντι στους δούλους, διότι και για κείνους υπάρχει Κύριος ο οποίος βρίσκεται στον ουρανό και στον οποίο δεν υπάρχει καμιά προσωποληψία δηλαδή δεν χαρίζεται σε κανένα όσο σπουδαίος και να είναι .

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Το μήνυμα και η προτροπή της Εκκλησίας προς τους πιστούς δια των αγίων Αποστόλων, δεν είναι ότι «νόμος είναι το δίκιο του εργάτη» και «εμπρός της γης οι κολασμένοι». Το μήνυμα της Εκκλησίας είναι ένα, προς πάντας, πλουσίους, πτωχούς, άνδρας, γυναίκας, δούλους και ελευθέρους: «ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΛΗ», αλλά με την εξής έννοια: «αντισταθείτε στο διάβολο και φύγετε μακριά από αυτόν» Επιστολή Ιακώβου κεφάλαιο 4 στίχος 7. Και ότι, «δεν διεξάγουμε πάλη με σάρκα και αίμα, αλλά με τις αρχές, τις εξουσίες, τους κοσμοκράτορες του σκοτεινού τούτου κόσμου, με τα πονηρά πνεύματα εις τους ουρανούς» Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 6 στίχος 12. Μας καλεί λοιπόν η Εκκλησία να αντισταθούμε στον διάβολο που ως: «λέων που ωρύεται, τριγυρίζει δια να βρει κάποιον να τον καταπιεί » 1 Επιστολή Πέτρου κεφάλαιο 5 στίχος 9. Μας καλεί η Εκκλησία σε πνευματική πάλη και σε πόλεμο κατά της αμαρτίας, σε πόλεμο για να ελευθερωθούμε από την δουλεία της αμαρτίας, που είναι ασύγκριτα χειρότερη, της πολιτικής ή της κοινωνικής δουλείας. Με το να είναι δούλος κανείς της αμαρτίας και των παθών δεν εξουσιάζει ούτε το σώμα του ούτε την ψυχή του, αλλά άγεται και φέρεται από τα άλογα πάθη. Η Εκκλησία θέλει τον άνθρωπο «αυτο-κίνητο» και όχι «ετερο-κίνητο». Θέλει τον άνθρωπο «αυτοκράτορα», να άρχει δηλαδή και να κρατεί του εαυτού του. Ο Απ. Παύλος άλλωστε λέγει προς τους πιστούς: «Αλλά δόξα εις τον Θεόν, διότι σεις που ήσαστε δούλοι της αμαρτίας, υπακούσατε με την καρδιά σας εις τον τύπον της διδασκαλίας, εις τον οποίον παραδοθήκατε, και, αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτίαν, εγίνατε δούλοι της δικαιοσύνης» Επιστολή προς Ρωμαίους κεφάλαιο 6, στίχοι 17-19. Απελευθέρωση λοιπόν, από την αμαρτία και υποδούλωση, με την καλή έννοια, στην δικαιοσύνη.

ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ

Κλείνοντας τις λίγες αυτές σκέψεις σχετικά με το θέμα της δουλείας και τη στάση της Εκκλησίας έναντι αυτής, θα ήθελα να επισημάνω και μια άλλη πτυχή του θέματος. Αυτή είναι ο διαφορετικός τρόπος στην προσέγγιση των θλίψεων και των πειρασμών, που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος, μεταξύ κοσμικού και εκκλησιαστικού φρονήματος. Κοσμικό φρόνημα σημαίνει εγωϊστική αυτοδικαίωση. Εκκλησιαστικό φρόνημα σημαινει ταπείνωση και αποδοχή εν υπομονή, των πειρασμών και των θλίψεων. Λέγει σχετικα ο Απόστολος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος: «Να έχετε μεγάλη χαρά, αδελφοί μου, όταν πέσετε σε διάφορες δοκιμασίες, διότι πρέπει να ξέρετε ότι η δοκιμασία της πίστης σας παράγει υπομονήν, η δε υπομονήν ας κάνει τέλειο έργο δια αν είσθε τέλειοι και ολοκληρωμένοι, και να μην υστερείτε σε τίποτα» Επιστολή Ιακώβου κεφάλαιο 1 στίχος 2. Η Εκκλησία εν τέλει, βλέπει τα πάντα με την προοπτική της αιωνιότητος και της Βασιλείας του Θεού και φρονεί ότι: «ουκ άξια τα παθήματα του νυν καιρού προς την μέλλουσαν δόξαν αποκαλυφθήναι εις ημάς» Επιστολή προς Ρωμαίους κεφάλαιο 8, στίχος18.

10 Οκτ 2009

ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΜΕ ΔΩΔΕΚΑΘΕΪΣΤΗ, ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Ο Πατριάρχης Φώτιος που αγάπησε με πάθος τα Ελληνικά Γράμματα και τον Ελληνικό Πολιτισμό

Στην νηφάλια επιστολή μας, που είχαμε απευθύνει στο οπαδό του Δωδεκαθεϊσμού και που μπορεί να διαβάσει ο αναγνώστης στο «Διάλογος με Δωδεκαθεϊστή», απαντά ο εν λόγω οπαδός του Δωδεκαθεϊσμού, με μία ανεξήγητη επιθετικότητα και με μία προσπάθεια μείωσης της προσωπικότητά μας και του επιστημονικού μας κύρους.
Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΘΕΪΣΤΗ

Προ ημερών ο κ. Χ. Π. δημοσίευσε στην ανά χείρας εφημερίδα μια κάπως άκομψη «απάντησή» του προς εμένα, με αφορμή προηγούμενη δημοσίευσή μου για την πραγματική προέλευση του εορτασμού του τέλους του χειμερινού ηλιοστασίου που σήμερα παρουσιάζεται σαν «Χριστούγεννα».
Λόγω του άκομψου εκείνης της «απάντησης», δεν θ’ απαντούσα στον κ. Χ. Π. εάν δεν έκρινα ότι κάτι τέτοιο οφείλει να γίνει λόγω του ότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος είναι καθηγητής σε Γυμνάσιο της πόλης μας και εκ των πραγμάτων διαμορφώνει συνειδήσεις των αυριανών συμπολιτών μας. Είναι η ευχέρεια του αυτή που τον κάνει στόχο αυστηρότατης κριτικής, όταν μάλιστα ασκεί δημόσια μια ανιστόρητη, διαστρεβλωτική, παραπλανητική και υβριστική ρητορική, προσπαθώντας να υποβιβάσει τον πολιτισμό των προγόνων μας προς χάρη της εξ Ιουδαίας θρησκείας που αυτός ακολουθεί. Το όλο πνεύμα του θεολόγου κ. Χ. Π. είναι φανερά εχθρικό προς τον προχριστιανικό μας πολιτισμό (τον π.α.χ.χ., δηλαδή τον πριν την απαρχή της χριστιανικής χρονολόγησης που αλαζονικά έκοψε στα δύο την ανθρώπινη Ιστορία) και ενισχύει πανηγυρικά το επιχείρημα πολλών ότι τα λεγόμενα «θρησκευτικά» θα πρέπει να αφαιρεθούν από τη δημόσια εκπαίδευση για να δοθεί επιτέλους στους μαθητές η δυνατότητα να αποκτήσουν παιδεία και γνώση και όχι κατήχηση και παραπληροφόρηση.
Μέσα στη χαμηλού επιπέδου επιχειρηματολογία που προσπαθεί ν’ αναπτύξει ο κ. Χ. Π., εμφανώς στοχεύοντας να πείσει δια του εντυπωσιασμού τους αδαείς και τους ανιστόρητους, χρησιμοποιεί ξανά και ξανά τον καθαρά υβριστικό όρο «ειδωλολατρία» όποτε αναφέρεται στην Ελληνική Εθνική Θρησκεία, κατά τα άλλα έρχεται να διακηρύξει ότι τάχα η θρησκεία του αποτελεί πρότυπο αποδοχής της διαφορετικότητας. Μιας και είναι θεολόγος λοιπόν, θα έπρεπε προηγουμένως να μας δώσει τον ορισμό αυτής της λέξης, το πώς ορίζει δηλαδή επισήμως η Χριστιανική Εκκλησία την «ειδωλολατρία». Ως λατρεία ανύπαρκτων θεοτήτων, όπως αφήνει τον πολύ κόσμο να πιστεύει ή ως λατρεία υπαρκτών δαιμόνων, όπως στην πραγματικότητα εννοεί; Ώστε να μάθει τότε επιτέλους όλος ο Ελληνικός λαός κ. Χ. Π. ότι καθυβρίζετε ως δαιμονολάτρες όλους τους ένδοξους προγόνους μας, σύμφωνα με τις απόψεις των λεγόμενων «πατερικών» κειμένων σας και σύμφωνα με το γνωστό αφορισμό σας ότι «όλοι οι Θεοί των Εθνών είναι δαίμονες». Ωραία ανεκτικότητα και ωραίο σεβασμό προς το διαφορετικό, επιδεικνύει η τάχα «αγαπητική» Θρησκεία σας! Τα εκατομμύρια των Ιερών, των βιβλιοθηκών, των συμβόλων και των ανθρώπων που έχετε κάψει σε όλον τον πλανήτη όλους αυτούς τους αιώνες, αποδεικνύουν περίτρανα αυτή σας την «Αγάπη».
Αν και τιτλοφορούμενος ως «θεολόγος» ο κ. Χ. Π. φαίνεται ότι έχει πλήρη άγνοια για τη Θρησκεία των Ελλήνων, την Ελληνική Εθνική Θρησκεία, όταν με ρωτάει σε ποια ιστορική ή λατρευτική φέτα της αναφέρομαι, λες και μπορεί να κοπεί σε φέτες κάτι το οποίο αναπτύσσεται πολύπλευρα, φυσικά και σε απόλυτη οργανική ενότητα με τις κοινωνίες που το αναπτύσσουν. Αν η σχολή που αποφοίτησε ο επιστολογράφος ήταν όντως Θεολογική (είχε δηλαδή ως αντικείμενό της τις πάμπολλες ανά τους αιώνες προσεγγίσεις του Θείου) και όχι την χριστιανοπροπαγανδιστική, όφειλε να ήξερε μερικά στοιχειώδη πράγματα για την Ελληνική Εθνική Θρησκεία, πόσο μάλλον όταν έχει και την αλαζονεία να τη βρίζει σαν τάχα «ειδωλολατρική». Τι κρίμα γι’ αυτόν και τι κρίμα για τη χώρα μας γενικότερα, που τα παιδιά της παραπληροφορούνται τόσο συστηματικά από έναν μηχανισμό που παριστάνει ότι τάχα χορηγεί …. «παιδεία».Για να μαθαίνει πάντως αυτά που έπρεπε ήδη να ξέρει ως «θεολόγος» και κυρίως να ξέρει τι ακριβώς βρίζει, παραθέτω εδώ ένα μικρό απόσπασμα από το περιοδικό «Διιπετές» : « Με τον όρο Ελληνική Εθνική Θρησκεία εννοούμε το σύνολο των νομιζομένων των Εθνικών (δηλαδή μη χριστιανών) Ελλήνων του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος, για τον Κόσμο, για τους Θεούς, για την εκδηλωμένη φύση, για τα ζώα και τους ανθρώπους. Η Ελληνική Εθνική Θρησκεία, είναι μια Θρησκεία πολυθεϊστική, εθνική, οργανική, και κυρίως φυσική, δεν έχει δηλαδή ιδρυθεί από έναν ή περισσότερους ανθρώπους, προφήτες η θεανθρώπους αλλά αποτελεί μία δίχως αρχή και τέλος πνευματική συνεξέλιξη με τη βιολογική, κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική οντότητα του έθνους που λέγεται Ελληνικό».
Την άλλη προσπάθεια ωστόσο του κ. Χ. Π., εκείνη με την οποία επιχειρεί να συσχετίσει τη δουλεία με την Ελληνική Εθνική Θρησκεία, λυπάμαι πολύ που δεν μπορώ να την αποδώσω επίσης σε άγνοια. Εδώ έχουμε ξεκάθαρη και στυγνή κακοήθεια, στην οποία όμως δεν πρωτοτυπεί ο επιστολογράφος, αφού σε ίδιας ποιότητας επιχειρηματολογία καταφεύγουν όλοι οι ομόθρησκοί του προπαγανδιστές. Πρόκειται για μια χονδροειδέστατη προπαγάνδα, που έχει ανάγκη την απόλυτη άγνοια για να εκληφθεί ως στοιχειωδώς σοβαρή. Εμείς που ξέρουμε Ιστορία, γνωρίζουμε ότι η δουλεία είναι κατάσταση σύμφυτη όλων των ανθρώπινων κοινωνιών που διέπονται από ταξικότητα. Ξέρουμε επίσης ότι η παραδοσιακή μορφή δουλείας, πριν δηλαδή την εφεύρεση της λεγόμενης μισθωτής εργασίας, δεν καταργήθηκε με την έλευση του Χριστιανισμού, αλλά αντίθετα γιγαντώθηκε και μάλιστα απέκτησε και …. Θεολογικό (!) υπόβαθρο, όπου οι μη χριστιανοί ή οι μη λευκοί δικαιωματικά τάχα γίνονταν δούλοι των χριστιανών επειδή ήταν, λέει, «σπορά του Κάιν» ! Η (μερική) κατάργηση μάλιστα της παραδοσιακής μορφής δουλείας ανά τον πλανήτη, που έγινε τους τελευταίους 2 αιώνες, δεν έγινε από τον Χριστιανισμό, αλλά από κοινωνικά επαναστατικά κινήματα που κατά κανόνα ήταν όχι μόνο ξένα αλλά και εχθρικά προς τον Χριστιανισμό.
Τέλος, ατυχέστατη επίσης υπήρξε η αδέξια προσπάθεια του κ. Χ. Π. να γραπωθεί από την από πλευράς μου έμμεση επίκληση της Αρχαίας Σπάρτης, προφανώς με σκοπό να παραπλανήσει τους ανιστόρητους και αδιάβαστους αναγνώστες. Γιατί μόνον τέτοιου επιπέδου άνθρωποι μπορούν να καταπίνουν ανυποψίαστοι την γνωστή προπαγάνδα των εχθρών του πραγματικού Ελληνισμού, που τσουβαλιάζει και απαξιώνει την ένδοξη Ιστορία των Σπαρτιατών, περιγράφοντας εκείνη τη θρυλική πόλη σαν τάχα τίποτε περισσότερο από μία χυδαία στρατοκρατική και απάνθρωπη φωλιά τεράτων. Πέραν της οφειλόμενης αποσαφήνισης ότι εγώ ποτέ δεν πρότεινα μιμητική αναβίωση του προχριστιανικού Ελληνισμού, συστήνω λοιπόν στον κ. Χ. Π. και σε όλους τους ομοίους του να διαβάσουν καλύτερα την Ιστορία των Λακεδαιμονίων προτού ξαναβγούν και εκτεθούν τόσο άγαρμπα, υποστηρίζοντας ανοησίες. Διότι εάν διαβάσουν λίγο καλύτερα, πέραν των σεσημασμένων ανθελληνικών παραϊστοριών, θα μάθουν επιτέλους ότι η Σπάρτη υπήρξε η πρώτη καταστατική Δημοκρατία, η πρώτη τροφός των ελλαδικών πλαστικών τεχνών, καθώς και η πόλη με την πιο ενδιαφέρουσα πολιτειακή Ιστορία, η οποία κάλυψε όλες τις μορφές των πολιτευμάτων από τη Βασιλεία στη Δημοκρατία και από την Ολιγαρχία στην κοινωνική επανάσταση (στα τέλη του 3ου π.α.χ.χ. αιώνα).
Αυτά τα ολίγα για να μην καταχρώμαι και του χώρου της εφημερίδας. Παραμένω διαθέσιμος πάντως, εάν από πλευράς του ο κ. Χ. Π. επιμένει σε συνέχιση του διαλόγου.
Γράφει ο Ευάγγελος Απολλώνιος Γκόγκος
Μέλος της Λακωνικής Αγωγής
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΑΣ ΣΤΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΟ - ΑΠΟΛΛΩΝΙΟ ΓΚΟΓΚΟ

Αγαπητέ Ευάγγελε – Απολλώνιε, αντιπαρέρχομαι τους μειωτικούς χαρακτηρισμούς που χρησιμοποίησες για το πρόσωπό μου και την επιστημονική μου κατάρτιση στην επιστολή σου την Πέμπτη 16 Φεβρουαρίου 2006 και για λόγους οικονομίας του χώρου αλλά και γιατί πιστεύω ότι ο καθένας κρίνεται από τα λόγια του και τις πράξεις του.
Πριν απαντήσω στα θέματα που θίγεις στην επιστολή σου θα ήθελα κατ’ αρχάς να σου επισημάνω δύο λάθη που παρατήρησα σ’ αυτή, το ένα μάλιστα οφθαλμοφανές. Με αποκαλείς τιτλοφορούμενο θεολόγο με ή χωρίς εισαγωγικά, ενώ αν διάβαζες νηφάλια το άρθρο μου (δημοσιεύτηκε σε Λ.Τ. στις 4/2/2006), θα διαπίστωνες, ότι στο τέλος του αποκαλούμαι καθηγητής Θρησκευτικών και όχι Θεολόγος. Και αυτό το έκανα εν γνώσει μου γιατί η Εκκλησία μας, παρόλο που πέρασαν μεγάλες Θεολογικές μορφές μόνο σε τρεις από αυτές έδωσε τον τίτλο του Θεολόγου. Με χρονολογική σειρά αυτές είναι: Ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής, ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός και ο Συμεών ο Νέος. Πως είναι δυνατόν λοιπόν εγώ να συγκριθώ μ’ αυτές τις τεράστιες μορφές;
Το άλλο λάθος σου είναι στο σημείο εκείνο που αναφέρεσαι στη γιγάντωση της δουλείας από τους Χριστιανούς. Αποκαλείς αυτούς που έγιναν δούλοι των Χριστιανών ως «σπορά του Κάιν». Το σωστό είναι «σπορά του Χαμ». Η έκφραση αυτή αναφέρεται στο επεισόδιο που περιγράφεται στο βιβλίο της Αγίας Γραφής «Γένεσις» κεφάλαιο 9, στίχοι 20 – 27, όταν ο Νώε καταράστηκε το γιο του Χαμ (εβραϊκά μελαψός), να υπηρετεί τα αδέλφια του Σημ και Ιάφεθ, επειδή ο Χαμ τον είχε δει γυμνό και μεθυσμένο.
Ερχόμενος τώρα να απαντήσω στα σημεία της επιστολής σου στα οποία με εγκαλείς, θα ήθελα αρχικά να σε ρωτήσω σε ποιο ακριβώς σημείο του άρθρου μου «προσπαθώ να υποβιβάσω τον πολιτισμό των προγόνων μας προς χάρη της εξ Ιουδαίας θρησκείας που ακολουθώ», όπως αναφέρεις χαρακτηριστικά. Εγώ αντίθετα έγραψα ότι «ο Χριστιανισμός σεβάστηκε τα ήθη και έθιμα των ανθρώπων, αλλά και κάθε τι ανθρώπινο από την στιγμή που δεν αλλοιώνεται ο χαρακτήρας και η βαθύτερη ουσία του.» Έπειτα πως θα μπορούσα να υποστηρίξω κάτι διαφορετικό, όταν γνωρίζω ότι ολόκληρη η Καινή Διαθήκη έχει γραφτεί με τον κύριο τρόπο εκφοράς του πολιτισμού αυτού, δηλαδή την ελληνική γλώσσα; Μήπως μπορώ άλλωστε να αγνοήσω ότι τα χειρόγραφα των μεγάλων μορφών της Αρχαίας διανόησης, φιλοσοφίας, ποίησης κ.λ.π. (Πλάτωνα, Αριστοτέλη κ.λ.π.) διασώθηκαν από το κόπο και το μόχθο των Χριστιανών μοναχών; Αλλά γιατί να μακρηγορώ, για το σεβασμό του Ελληνισμού από τον Χριστιανισμό όταν και ένας δηλωμένος εχθρός του Χριστιανισμού υποστηρίζει ακριβώς τα ίδια με μένα. Εννοώ βέβαια τον Βυζαντινό αυτοκράτορα Ιουλιανό (361 – 363 μ.Χ.) – τον κατ’ εμάς Παραβάτη – ο οποίος απευθυνόμενος προς τους Χριστιανούς γράφει: «Αν σας είναι αρκετή η ανάγνωση των δικών σας γραφών, για ποιο λόγο τρώτε κι από τη διδασκαλία των Ελλήνων;» (Ιουλιανός, Κατά Γαλιλαίων, κεφάλαιο 33(229C), εκδόσεις θύραθεν ΕΠΙΛΟΓΗ, σελ. 211).
Επίσης που βρίσκεις το κακό επειδή ακολουθώ μια θρησκεία εξ Ιουδαίας; Αν λέει σωστά πράγματα γιατί να μην την ακολουθήσω; Διακρίνω μήπως ένα ψιλο – ρατσισμό στην σκέψη σου; Δεν πιστεύεις δηλαδή στην ισότητα όλων των ανθρώπων; Οδηγούμαστε δηλ. σε πρακτικές ανώτερων και κατώτερων φυλών και ανθρώπων (βλ. Άρια φυλή σε Γερμανία), που οδήγησαν την ανθρωπότητα στη φρίκη των δύο Παγκόσμιων Πολέμων;
Πιο κάτω λες ότι «παραπληροφορώ τα παιδιά του Γυμνασίου μέσα από το μάθημα των Θρησκευτικών και επιθυμείς την κατάργησή τους». Εδώ πράγματι δεν μπορώ, παρά να συμφωνήσω μαζί σου. Γιατί αληθινά, σκοταδισμός και παραπληροφόρηση είναι όταν τα καλώ να μιμηθούν τον Χριστιανικό Θεό. Ένα Θεό αγάπης και συγνώμης που τόσο αγάπησε το πλάσμα του ώστε να θυσιαστεί γι’ αυτό. Παραπληροφόρηση επίσης είναι, όταν τα καλώ να κάνουν το καλό και να αποφεύγουν το κακό και ότι στο πρόσωπο του άλλου δεν εικονίζεται ο εχθρός τους αλλά ο ίδιος τους ο εαυτός του.
Αντίθετα πιστεύω ότι σωστή πληροφόρηση θα ήταν να τους μιλήσω για τους θεούς της Αρχαίας Ειδωλολατρικής Θρησκείας. Να καλέσω π.χ. τα αγόρια να μιμηθούν τον θεό Δία, έναν σεξουαλικά αχόρταγο θεό που δεν του έφταναν μόνο οι γυναίκες (Λητώ, Αλκμήνη, Ευρώπη κ.λ.π.) αλλά κυνηγούσε και τα όμορφα αγόρια (Γανυμήδης). Άρα αφού έκανε αυτά ο θεός των θεών και των ανθρώπων πώς να μην είναι μετά κοινωνικά αποδεκτή η ομοφυλοφιλία και η παιδεραστία; Η τελευταία είχε τόση μεγάλη επιτυχία που την εξάγαμε και στους Πέρσες όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο Ηρόδοτος.(Ηροδότου Ιστορίαι, Βιβλίο Α, 135). Στην δε Κρήτη, σύμφωνα με τον Έφορο, ο ερών «έκλεβε» τον ερωμένο και οι Κρήτες θεωρούσαν ντροπή για ένα αγόρι από καλή οικογένεια να μην έχει βρει έναν εραστή. Αντίθετα εκείνος που είχε «απαχθεί» απολάμβανε αργότερα μεγάλες τιμές.(Ρομπέρ Φλασελιέρ, ο Έρωτας στην Αρχαία Ελλάδα, σελ. 71). Στη Βοιωτία, μας λέει ο Ξενοφώντας στην «Λακεδαιμονίων Πολιτεία» (11 – 12), άντρας και παιδί ενώνονταν με αληθινό γάμο.
Τα δε κορίτσια να τα «διαφωτίσω» και αυτά για το έθιμο των Βαβυλωνίων, Κυπρίων και Επιζεφυρίων Λοκρών (Έλληνες κάτοικοι της Κάτω Ιταλίας) προς τιμή της θεάς Αφροδίτης. Το ότι κάθε ντόπια γυναίκα – παντρεμένη και ανύπαντρη – ήταν υποχρεωμένη μια φορά στη ζωή της να πάει και να «στηθεί» για εκπόρνευση στο ναό της Αφροδίτης και να συνευρεθεί με έναν ξένο. ( Ηροδότου Ιστορίαι, Βιβλίο Α, 199 και Κλέαρχος Σολεύς απόσπασμα 6,F.H.G. 2.305). Έτσι που λες αγαπητέ Ευάγγελε – Απολλώνιε, αυτή είναι πραγματική παιδεία και όχι αυτή η σκοταδιστική που προσφέρομαι εμείς μιλώντας για τον Χριστιανικό Θεό της αγάπης.
Τα παρακάτω που γράφεις ότι βρίζω την Αρχαία Ελληνική Θρησκεία, επειδή την ονομάζω «ειδωλολατρία», νομίζω ότι δεν αξίζουν σχολιασμό. Οποιοδήποτε Λεξικό ν’ ανοίξεις θα βρεις την ετυμολογία της λέξης. Επειδή όμως ζητάς επίσημο Χριστιανικό κείμενο σε παραπέμπω στη Χριστιανική Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, στο λήμμα ειδωλολατρία. Γράφει λοιπόν τα εξής: «Εντός του πλαισίου των Χριστιανικών αντιλήψεων ο όρος ειδωλολατρία έλαβε σταθεράν σημασίαν, δηλούσαν την απόδοσιν θρησκευτικής λατρείας εις ψευδείς θεούς.» Όσο για την παραπομπή που κάνεις στο νεοειδωλολατρικό περιοδικό «Διιπετές», για την σωστή έννοια της ειδωλολατρίας νόημα δεν βγάζω έτσι ασύντακτο που είναι. Τι εννοεί δηλ. όταν γράφει: «Με τον όρο Ελληνική Εθνική Θρησκεία εννοούμε το σύνολο των νομιζομένων των Εθνικών (δηλαδή μη χριστιανών) Ελλήνων του παρελθόντος κ.λ.π.» Ποιοι είναι αυτοί οι νομιζόμενοι;
Σε άλλο σημείο της επιστολής σου παρασυρόμενος από το αντιχριστιανικό σου μένος καταφεύγεις σε υπερβολές. Γράφεις: «Εκατομμύρια! Ιερά, βιβλιοθήκες, σύμβολα και ανθρώπους έχετε κάψει στον πλανήτη», χωρίς όμως από αυτά τα εκατομμύρια να αναφέρεις κανένα. Βέβαια αυτό με τα εκατομμύρια ειδικά για τις βιβλιοθήκες το έχω ακούσει και από άλλους ομοϊδεάτες σου, αλλά όταν τους ρώτησα να μου πούνε μερικές, από τα εκατομμύρια αυτά καταλήξανε στην εξής μία. Εννοώ βέβαια το γνωστό «παραμύθι» με την βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, που είχε καεί επί εποχής Ιουλίου Καίσαρα, πριν δηλ. κάνει την εμφάνισή του ο Χριστιανισμός. Περισσότερα γι’ αυτό το θέμα δες στον Λουΐτζι Κάμφορα « Η χαμένη Βιβλιοθήκη της Αλεξάντρειας».
Υπερβολή διέκρινα επίσης και στο ζήτημα της δουλείας. Πριν όμως ασχοληθώ και με το ζήτημα αυτό θα ήθελα να σε ρωτήσω κάτι πρώτα. Σε ποιο σημείο του άρθρου μου επιχειρώ να συσχετίσω τη δουλεία με την Ελληνική Εθνική Θρησκεία; Είσαι βέβαιος ότι διάβασες το άρθρο μου; Αφού αντιπαρέλθω για μία ακόμα φορά τις ύβρεις σου, θα ήθελα να σου επισημάνω ότι υπό το πνεύμα του Χριστιανισμού η δουλεία υποχώρησε δραστικά και όχι γιγαντώθηκε όπως υποστηρίζεις εσύ. Άλλωστε μια ματιά να έριχνες στα κείμενα της Καινής Διαθήκης θα πειθόσουν για του λόγου το αληθές. «Δεν υπάρχει Ιουδαίος ούτε Έλλην, δεν υπάρχει δούλος ούτε ελεύθερος, δεν υπάρχει άρρεν και θήλυ, διότι όλοι είστε ένας άνθρωπος εν Χριστώ Ιησού», διακηρύττει ο Παύλος στην προς Γαλάτας επιστολή του, κεφάλαιο 3, στίχος 28.
Η δε επιστολή προς Φιλήμονα – του Παύλου πάλι – βάζει δυναμίτιδα στα θεμέλια της δουλείας. Γιατί άκουσε πως προτρέπει ο Παύλος τον Φιλήμονα να δεχθεί πίσω τον Ονήσιμο, τον δούλο του, που το είχε σκάσει: «Ίσως δια τούτο αποχωρίστηκε προσωρινώς από σένα (εννοεί τον Ονήσιμο), για να τον έχεις παντοτινά, όχι πλέον σαν δούλον αλλά περισσότερο από δούλον, σαν αδελφόν αγαπητόν» Προς Φιλήμονα, στίχοι 15 – 16.
Όπως βλέπεις η ουσία του Χριστιανισμού είναι εναντίον της δουλείας και κάθε μορφής εκμετάλλευσης. Κατακριτέος θα ήταν ο Χριστιανισμός αν προέτρεπε τους ανθρώπους σ’ αυτές τις απάνθρωπες πρακτικές. Τώρα αν κάποιοι «κατ’ όνομα Χριστιανοί» χρησιμοποιούν απάνθρωπες μεθόδους, νομίζω ότι γι’ αυτό δεν ευθύνεται ο Χριστιανισμός. Άλλωστε ο Χριστός προβλέποντας όλα αυτά, λέει στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφάλαιο 7, στίχο 21: « Δεν θα μπει στη βασιλεία των Ουρανών καθένας που μου λέγει Κύριε, Κύριε (εννοεί τους κατ’ όνομα Χριστιανούς), αλλά εκείνος που κάνει το θέλημα του Πατέρα μου του επουράνιου.»
Το άλλο θέμα που θίγεις ότι η "Ελληνική Εθνική Θρησκεία έχει συνέχεια και δεν κόβεται σε φέτες " (σ.σ. καρπούζι είναι;), και μεγάλο είναι και σπουδαίο που χρειάζεται αυτοτελές άρθρο κάτι που επιφυλάσσομαι να κάνω στο μέλλον. Ενδεικτικά μόνο να αναφέρω και να σε ρωτήσω, που βλέπεις εσύ αυτή τη συνέχεια, όταν φιλόσοφοι, σοφιστές και άλλοι σπουδαίοι άντρες της αρχαιότητας κατήργησαν στα έργα τους το πολυθεϊσμό και το δωδεκάθεο του Ολύμπου άλλοι συγκαλυμμένα και άλλοι απροκάλυπτα;
Φτάνοντας στο τελευταίο θέμα που θίγεις για την αρχαία Σπάρτη θα ήθελα να σου επισημάνω ότι πέρα των ύβρεων και των μειωτικών εκφράσεων, το κείμενό σου δεν προσθέτει τίποτε στην έρευνα και τον διάλογο έτσι που είναι γραμμένο γενικόλογο, αναπόδεικτο και υπερβολικό σε ορισμένα σημεία του. Γράφεις: «Συστήνω λοιπόν στον κ. Χ.Π. και τους ομοίους του να διαβάσουν καλύτερα την Ιστορία των Λακεδαιμονίων προτού ξαναβγούν και εκτεθούν τόσο άγαρμπα, υποστηρίζοντας ανοησίες. Διότι εάν διαβάσουν λίγο καλύτερα, πέρα των σεσημασμένων ανθελληνικών παραϊστοριών …»
Και σ’ αυτό το σημείο θα ήθελα να σε ρωτήσω το εξής. Σεσημασμένοι ανθέλληνες παραϊστορικοί είναι ο Πλούταρχος (50 -120 μ.Χ., ιστορικός, βιογράφος και φιλόσοφος από τη Χαιρώνεια της Βοιωτίας) και ο Θουκυδίδης (460 -396 π.Χ., Αθηναίος ιστορικός που θεωρείται ο σημαντικότερος της αρχαιότητας); Αν αυτοί γράφουν ανοησίες τότε και εγώ γράφω ανοησίες.
Επειδή όμως εμένα δεν μου αρέσουν τα γενικόλογα και αναπόδεικτα θα σου παραθέσω ένα – ένα τα σημεία από τα γραπτά τους, τα οποία είχα επικαλεστεί στο άρθρο μου της 4/2/2006, και είχαν σχέση με την Λακωνική Αγωγή. Πιο συγκεκριμένα η πηγή πληροφόρησης μου είναι από το βιβλίο «Πλουτάρχου, Βίοι Παράλληλοι, «Λυκούργος – Νουμάς», Βιβλιοθήκη των Ελλήνων, Ελληνικός Εκδοτικός Οργανισμός». Ας αρχίσουμε λοιπόν:

1. Έλλειψη Δημοκρατίας: «Διορισμός του σώματος της Γερουσίας (28 μέλη), από Λυκούργο, με σκοπό να στέκεται ανάμεσα στην επιβολή της Δημοκρατίας και τυραννικού καθεστώτος. Η συνέλευση του λαού δεν μπορεί να εκφράσει γνώμη, εγκρίνει μόνο ή απορρίπτει απόφαση Γερουσίας.» (Πλουτάρχου, Βίοι Παράλληλοι, «Λυκούργος – Νουμάς», κεφ. 5,6).
Που λοιπόν βρήκες την πρώτη καταστατική Δημοκρατία όπως υποστηρίζεις στην επιστολή σου; Γνωρίζεις την ετυμολογία της λέξης Δημοκρατία; Άκουσε λοιπόν τι γράφει το Μείζον Ελληνικό Λεξικό, Τεγόπουλου – Φυτράκη για τη λέξη αυτή. «Πολίτευμα λαϊκής κυριαρχίας όπου ο λαός κυβερνά με αιρετούς αντιπροσώπους του». Άλλωστε είναι γνωστό στους πάντες ότι η Αθήνα υπήρξε η κοιτίδα της Δημοκρατίας και όχι η Σπάρτη.

2. Εκδίωξη τεχνών. «Μετά ταύτα ο Λυκούργος επέτυχε την εκδίωξιν των αχρήστων και ανωφελών τεχνών».(ο.π. 9)
Αφού μιλάμε για τέχνες που είναι γραμμένο «ότι η Σπάρτη υπήρξε η πρώτη τροφός των ελλαδικών πλαστικών τεχνών». Για ανέφερε μερικές από αυτές τις πλαστικές τέχνες;

3. Γελοιοποίηση αγάμων. «Με διαταγή των αρχόντων διέτασσον τους αγάμους να περιέρχονται γυμνοί το χειμώνα κυκλικώς στην αγορά.» (ο.π. 15)

4. Γάμος: Άρπαζαν τις γυναίκες, η προξενήτρα τις κούρευε μέχρι δέρματος, τις ξάπλωνε σε αχυρένιο στρώμα σε δωμάτιο σκοτεινό, έρχονταν ο άντρας κρυφά και αφού γίνονταν η γεννετήσια επαφή, ξαναγύριζε στο στρατόπεδο. Υπήρχε περίπτωση να γεννήσουν παιδιά χωρίς να έχουν ιδωθεί ποτέ! (ο.π. 15).
Στο ίδιο κεφάλαιο μιλά και για κάποιο Σπαρτιάτη που υπερηφανεύεται γιατί δεν υπήρχε μοιχεία στη Σπάρτη, επειδή αν σου άρεσε μια παντρεμένη έπαιρνες άδεια από τον άντρα της να συνευρεθείς μαζί της και να κάνεις μάλιστα και παιδιά με αυτήν! «Προχωρημένα» πράγματα δεν βρίσκεις Ευάγγελε – Απολλώνιε;

5. Ρίψη και θανάτωση αναπήρων παιδιών σε τόπο ονομαζόμενο Αποθέται (ο.π. 16).

6. Μόρφωση: «Οι Σπαρτιάται εμάνθανον μόνον ολίγα γράμματα» (ο.π. 16).

7. Έλλειψη ελευθερίας: «Διότι πράγματι ουδείς ήτο εκεί ελεύθερος να διάγη την ζωήν του κατά τον τρόπον που αυτός ήθελε, αλλά όπως εις ένα στρατόπεδον.» (ο.π. 24).

8. Όχι ταξίδια από Σπαρτιάτες, απαγόρευση παραμονής ξένων σε Σπάρτη και εκδίωξη αυτών, γνωστή και ως «ξενηλασία». (ο.π. 27 και Θουκυδίδης «Επιτάφιος»).

9. Σκληρότητα προς είλωτες: « Οι Σπαρτιάται εφέροντο με αγριότητα και σκληρότητα προς τους είλωτας.» (ο.π. 28).

Ο Λυκούργος είχε θεσπίσει το θεσμό της «κρυπτείας», με τον οποίο νεαροί Σπαρτιάτες, έστηναν ενέδρα το βράδυ σε ανυποψίαστους είλωτες και τους σκότωναν χωρίς λόγο (ο.π. 28). Ο Θουκυδίδης γράφει στην Ιστορία του ότι το 423 π.Χ., οι Σπαρτιάτες εφόνευσαν κρυφά δύο χιλιάδες είλωτες. (ο.π. σημείωση 67, σελ. 113). Ελπίζω αγαπητέ Ευάγγελε – Απολλώνιε πως δεν θα ήθελες να είσαι στη θέση κάποιου είλωτα.
Τελειώνοντας θα ήθελα να επισημάνω πως δεν καταλαβαίνω την λογική σου να συμπαθείς ένα τέτοιο τρόπο ζωής. Το ότι ο τρόπος ζωής της Σπάρτης είχε και τα θετικά του δεν το αμφισβητώ. Αλλά το να περνάει κάποιος τα πάνδεινα για να επιδείξει ανδρεία, γενναιότητα και σωφροσύνη αυτό δεν το καταλαβαίνω. Άλλωστε και άλλες πόλεις – κράτη της Ελλάδας είχαν τις αντίστοιχες αρετές χωρίς αυτόν το βάναυσο τρόπο ζωής (Αθήνα, Θήβα κ.λ.π). Ο Μέγας Αλέξανδρος με τους Μακεδόνες του κατέλαβε το μεγαλύτερο μέρος του γνωστού τότε κόσμου χωρίς να έχουν μιμηθεί το σκληρό τρόπο ζωής της Σπάρτης.
Αν κατάλαβα καλά στο τέλος αναφέρεσαι στους αξιόλογους βασιλείς και κοινωνικούς μεταρρυθμιστές της Σπάρτης Άγη Δ΄(245 – 241 π.Χ.) και Κλεομένη Γ΄ (260 – 219 π.Χ.). Δυστυχώς είναι η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα. Και λέω δυστυχώς επειδή το κίνημά τους απέτυχε.
Ελπίζω η καινούργια σου απάντηση να είναι πιο νηφάλια και χωρίς ύβρεις και μειωτικές εκφράσεις, που δείχνουν έλλειψη επιχειρημάτων. Θα σου ήμουν ευγνώμων επίσης αν σε κάθε τι που υποστήριζες, παρέθετες και τα αντίστοιχα στοιχεία.
Ελπίζω επίσης να ξεκαθαρίσεις και τι εννοείς όταν λες ότι δεν προτείνεις μιμητική αναβίωση του προχριστιανικού Ελληνισμού. Τι προτείνεις λοιπόν; Πες μας επιτέλους αυτή την πρότασή σου.